21 września 2026 Maggie O'Farrell - "Hamnet"
Hamnet Maggie O’ Farrell – recenzja
Ta jedyna w swym rodzaju powieść historyczna zrobiła na mnie piorunujące wrażenie od pierwszego akapitu. To fabularyzowana biografia wielkiego dramaturga, która w niezwykle sugestywny sposób prezentuje kulisy stworzenia jednego z najsłynniejszych dzieł w dziejach literatury.
Utwór przenosi nas do elżbietańskiej Anglii. Naszym oczom ukazuje się Warwickshire, hrabstwo w środkowej Anglii, w latach 80. XVI wieku. Nauczyciel łaciny William żeni się z budzącą niepokój pośród sąsiadów, niezależną Agnes. Młode małżeństwo zamieszkuje na Henley Street w Stratfordzie. Kobieta wydaje na świat córkę, Susannę, a jakiś czas później także bliźnięta, Hamneta i Judith. Latem 1596 roku szczęście rodziny zostaje zburzone: wysoka gorączka przykuwa do łóżka 11 – letnią Judith. Agnes i William nie przeczuwają, że wkrótce okrutny los spotka ich jedynego syna. W cieniu rodzinnej tragedii miłość małżonków zostaje wystawiona na próbę…
Hamnet to dzieło pełne pasji, misternie skonstruowane. Utwór utrzymany jest w konwencji surowego realizmu, w który pisarka raz po raz zręcznie wplata elementy delikatnego, ulotnego oniryzmu. Największy atut powieści stanowi moim zdaniem jej forma. Krótkie, proste zdania przykuwają naszą uwagę do konkretnych elementów świata przedstawionego w opowieści. Przeważający czas teraźniejszy stwarza wrażenie, że jesteśmy naocznymi świadkami opisywanych wydarzeń. Język narracji nabiera głębi i siły wyrazu dzięki znakomitemu, subtelnie poetycko wystylizowanemu polskiemu przekładowi Justyny Szcześniak. Środki stylistyczne takie jak porównania: „Ciało czepia się życia jak bluszcz muru”, metafory: „Błahe sprawy posyłają ją w przepaść” czy antropomorfizacja: „Tchnienie wiatru zmienia komin we flet, wydobywając z niego długą, żałobną nutę” wyraźnie przemawiają do wyobraźni. Maggie O’ Farrell daje się poznać jako niezrównana malarka słowa. Z kart książki wyłaniają się idealnie stonowane obrazy, które imponują iście fotograficzną wyrazistością kolorów, precyzją kształtów i budzącym grozę światłocieniem. Owa obrazowość sprawia, że Hamnet zajmuje myśli czytelnika długo po zakończeniu lektury – ukłon w stronę talentu pisarki. Inna wielka zaleta dzieła to drobiazgowo dopracowana psychologia postaci. Przekonująco wykreowane zostały zarówno postaci kobiece, jak i postaci męskie. Bohaterowie stają się bliscy odbiorcy podczas lektury. Mnie najbliższa jest Judith – boleśnie osamotniona siostra bliźniaczka. Powieść nasycona jest silnymi emocjami, które intensywnie kipią albo bywają chwilowo przytłumione pod powierzchnią zwykłych zdarzeń, by nagle wybuchnąć. Utwór stanowi werystyczne studium żałoby, wobec którego nie sposób przejść obojętnie. Cierpienia bohaterów są głęboko przejmujące, ich ból przenika do szpiku kości. Moje emocje związane z lekturą także były silne i wskroś ambiwalentne. Z jednej strony rozpacz i bezradność bliskich w obliczu tragedii udzielały mi się do tego stopnia, że często musiałam odkładać książkę, z drugiej strony jednak postaci i tło epoki zostały przedstawione w tak urzekający sposób, że szybko ulegałam pokusie powrotu do lektury. Każde słowo jest pełne treści. Realizm treści i kunszt formy sprawiają, że lektura tej książki to czysta przyjemność. To książka mądra i porywająca. Dzieło przekazuje wartości uniwersalne. Powieść ta w moim przekonaniu powinna znaleźć się w kanonie lektur szkolnych. To wykwintna uczta czytelnicza, której smakiem warto delektować się po kawałku. Lektura obowiązkowa dla miłośników literackiej klasyki i historii Anglii. Rewelacja. Godna Nagrody Nobla. Gorąco polecam!
Beata Sowińska